Το φυσικό μέσο ως αναμνηστικό της εμπειρίας

Διερχόμαστε από μια μεταβατική φάση, δεν είναι απαραίτητο όμως να χαρίσεις τη μισή δισκοθήκη επειδή αυτή δεν παρέχει πια το κοινωνικό στάτους του παρελθόντος. Θα χρειασθεί να φανείς δυνατός, να αποδεχθείς το γεγονός πως υπάρχουν άνθρωποι που ενώ έχουν πληρώσει συγκριτικώς ελάχιστα είναι αρκούντως ενημερωμένοι σήμερα για να μιλήσουν για τα περισσότερα πράγματα που φυλάσσεις, ίσως και για τον φετιχισμό σου. Η ενέργεια της συλλογής αντικειμένων είναι κουσούρι που κουβαλάμε από αρχαιοτάτων χρόνων, τόσο εγώ όσο και εσύ. Ήταν μεγάλη υπόθεση για τον προπάτορα το να κατακτά νέα εδάφη και να αποκτά αντικείμενα που του προσέφεραν ευχαρίστηση, αυτό υπάρχει μετασχηματισμένο και στις μέρες μας. Η θέα ενός χυμώδους καρπού προξενούσε συναισθήματα όχι τόσο διαφορετικά από αυτά που προκαλούσε και η θέα της νέας λίμιτεντ κυκλοφορίας στο ράφι, αλλά πέρα από την άμεση ευχαρίστηση που θα προερχόταν από την κατοχή και χρησιμοποίηση των αντικειμένων, υπήρχε και μια διάκριση που πήγαζε από τη σπανιότητα ορισμένων εξ αυτών και από το τι αυτά πρέσβευαν. Καταξίωση και προβολή λοιπόν εντός του κοινωνικού συνόλου επειδή μέρος αυτού αναπόφευκτα θεωρούσε δεδομένο πως ο κάτοχος είχε ενστερνιστεί τη γνώση και την εμπειρία που τα αντικείμενα περιείχαν, εν ολίγοις είχε βιώσει μερικά πράγματα παραπάνω και είχε επωφεληθεί σε πεδία άγνωστα. Γνωρίζουμε σε τι δρόμους έχουν οδηγήσει τέτοιες νοοτροπίες.

Ένα αυλάκι δίσκου χίλιες φορές πιο κοντά σου

Τα όσα συμβαίνουν στα χρόνια μας δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να ακυρώσουν τη χρηστική ικανότητα των δίσκων: για τον άνθρωπο που σκιαγράφησα προηγουμένως αυτός θα εξακολουθεί να είναι ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί μια «αληθινή» μουσική εμπειρία, ένα αξεπέραστο βίωμα που θα προκαλούσε κατάθλιψη στον πρόγονο του που δε πρόλαβε την εμφάνιση της ηχογράφησης (θα ήθελε να πιστεύει). Για τον υπόλοιπο πλανήτη η αλήθεια είναι μια: τόσο η μουσική, όσο και τα περιφερειακά αυτής (στίχοι ως κείμενο, εικαστικά κ.α.) έχουν αποδεσμευτεί από το φυσικό μέσο. Η (μερική ουσιαστικά) αποκοπή από την ύλη γκρεμίζει μονομιάς οτιδήποτε σαθρό είχε χτισθεί έχοντας ως βάση αυτή. Ταυτοχρόνως, προκαλεί τους ιθύνοντες για νέους τρόπους με τους οποίους μπορούν να συνδιαλέγονται με το κοινό, δείχνοντας σε όλους τους υπόλοιπους την έξοδο· το χαρτί, το βινύλιο και το πλαστικό, όλα αυτά παραχωρούσαν κάποιον χώρο στην τέχνη για να επεκταθεί, την ίδια στιγμή όμως την περιόριζαν σε τυποποιημένα τετραγωνισμένα πλαίσια. Έτσι αρκετοί οι οποίοι δεν ένιωθαν και καμιά τρελή ανάγκη να εκφρασθούν, κινήθηκαν σε αυτούς τους προδιαγεγραμμένους χώρους εκμεταλλευόμενοι την ασφάλεια που τους παρείχαν τα πλαίσια, για τους ίδιους ακριβώς λόγους που μερικοί άρχισαν να συλλέγουν μανιωδώς τα πλαίσια αυτά: διάκριση εν τη κοινωνία (κάποιοι μάλιστα μίλησαν και για επαγγελματισμό).

Εχμ…και τι ώρα είπαμε πως ανοίγουν οι πόρτες;

Σε ένα παραπλήσιο μοτίβο, οι αφίσες κέρδισαν και αυτές την ανεξαρτησία τους από την πληροφορία: ελάχιστοι αναζητούν σήμερα το τυπωμένο χαρτί για να ενημερωθούν για την ώρα, την τιμή του εισιτηρίου και τον χώρο όπου θα πραγματοποιηθεί η συναυλία. Αρκετοί όμως επιθυμούν την απεικόνιση του γεγονότος, ως επικύρωση αλλά και ως ενθύμιο κατόπιν της εμπειρίας. Τον ρόλο του σουβενίρ μπορεί να παίξει επίσης η μπλούζα αλλά και o δίσκος· μπορεί υπό άλλες συνθήκες να μην το αγόραζες από το κατάστημα, στα μάτια σου όμως έχει άλλη βαρύτητα έπειτα από σχετικό βίωμα, πόσο μάλλον όταν το αποκτάς απευθείας από τον καλλιτέχνη και αναφέρεται σε συγκεκριμένη βραδιά. Η αλήθεια είναι πως η ιδιότητα αυτή του δίσκου κερδίζει συνεχώς έδαφος έναντι της πρωταρχικής του, έτσι αυτό που απομένει είναι να δούμε κάποιον καλλιτέχνη να προχωρά και άλλο προς αυτή την κατεύθυνση, αξιοποιώντας περισσόερο την ενθυμητική πλευρά. Αναφέρομαι αποκλειστικά στους δίσκους καθώς το βήμα αυτό έχει πραγματοποιηθεί στον χώρο της αφίσας.

«Οι αφίσες δημιουργούνται ως αναμνηστικά της εκδήλωσης και θα διατίθενται την ημέρα της συναυλίας για αυτό τον σκοπό. Και γενικότερα μιλώντας, δεν αποδέχομαι το σκεπτικό πως οι αφίσες, οι δίσκοι και τα μπλουζάκια θα πρέπει να είναι διαφημιστικά προϊόντα με όσο πιο ξεκάθαρες γραμματοσειρές ή γραφικά γίνεται, αλλά αντιθέτως αντικείμενα με αξιώσεις καλλιτεχνικές, που επικαλούνται το αληθινό πνεύμα της μουσικής που παρουσιάζουν». Άαρον Τέρνερ

Τι άλλο λοιπόν θα μπορούσε να τονίσει την ενθυμητική πλευρά ενός δίσκου από μια ζωντανή ηχογράφηση της συναυλίας στην οποία έχεις παρευρεθεί και αποκλειστικά για όσους έχουν παρευρεθεί, προερχόμενη από τον καλλιτέχνη; Σε αυτές τις περιπτώσεις η αξία αυτού που διασώζεται υπερκεράζει την ποιότητα της ηχογράφησης, η οποία με τα σημερινά τεχνολογικά μέσα μπορεί να είναι αξιοπρεπής χωρίς μεγάλο κόστος. Τι πιο καθησυχαστικό για το μέρος εκείνο του κοινού που παλεύει κάθε φορά να μαγνητοσκοπήσει ή ηχογραφήσει από τη γνώση πως μπορεί να αγοράσει σε χαμηλή τιμή κάτι καλύτερο από αυτό που θα κατέγραφε; Ίσως με αυτόν τον τρόπο κάποιοι κατορθώσουν και απεγκλωβιστούν από εκεί που τους έχει οδηγήσει η τεχνολογία, και να απολαύσουν κάποια πράγματα χωρίς το άγχος να καταγράψουν τη μισή ζωή τους για να σπαταλήσουν την άλλη τους μισή παρακολουθώντας την· οι υπόλοιποι θα απολαμβάνουν και αυτοί με τη σειρά τους περισσότερα, καθώς δεν θα σιχτιρίζουν τους μπροστινούς τους. Ένας τέτοιος δίσκος (cd,lp,dvd,tape) δεν θα μπορούσε να αποκτηθεί αμέσως με το πέρας της συναυλίας, αλλά ο τρόπος απόκτησης είναι το μικρότερο από τα εμπόδια: το σημαντικόείναι είναι να είσαι αρκετά καλός ώστε να φέρνεις εις πέρας μια συναυλία που αξίζει να θυμάται κανείς. Κάπως έτσι κερδίζουν όλοι πιο πολλά και άμεσα.

Μουσικές φόρμες οι οποίες αναδεικνύονται σε ζωντανό περιβάλλον θα επωφεληθούν. Την διαδραστικότητα θα σου εξασφαλίσουν τα πιο αγαπητά από τα κομμάτια σου, τα οποία εννοείται θα έχουν διοχετευθεί μαζί με τα υπόλοιπα στο διαδίκτυο προς κάθε ενδιαφερόμενο. Γιατί μπορεί, εν αντιθέσει με κάποιους άλλους, να μην τρελαίνομαι και τόσο για την στουντιακή εκδοχή της μουσικής σου, αλλά στην τελική την κατέχω και ίσως είμαι διατεθειμένος να πληρώσω για μια ζωντανή παρουσίασή της και με την αγριοφωνάρα μου να συμμετέχει, ως αναμνηστικό μιας ωραίας βραδιάς. Εάν πάλι η μέτρια μουσική σου δεν προορίζεται (ή προσφέρεται) για ζωντανή αναπαραγωγή, έχει να κάνει και πάλι με το πόσο ελεύθερα θα την αφήσεις να διακινηθεί, και δεν αναφέρομαι μόνο στο κατέβασμα. Η διαδραστικότητα με άλλους καλλιτεχνικούς χώρους μπορεί να επωφελήσει αμφότερες πλευρές και να αποτελέσει δούρειο ίππο ώστε να διεισδύσει η μουσική σου σε χώρους που από μόνη της δεν θα μπορούσε να μπει. Τα πάντα στην ζωή είναι ήχος, και εσύ επαφίεσαι σε κάποιον Ρούπερτ Μέρντοχ για τυχόν προοπτικές της τέχνης σου. Όλα τα παραπάνω θα διευκόλυνε ένα ενδεχόμενο η μουσική σου να μην είναι μέτρια στην τελική αλλά καλή, να έχει όραμα και να μπορεί να ωριμάσει συντροφεύοντας με σε πολλά, ακόμη καλύτερα να κινηθεί ανεξάρτητα από εσένα σε συνεργασίες κ.τ.λ αποκτώντας μια δική της υπόσταση και για να συμβεί αυτό θα πρέπει να διακινηθεί ελεύθερα (επαναλαμβάνομαι, έτσι;). Το φυσικό μέσο δεν χρειάζεται να είναι πια το θεμέλιο της σχέσης καλλιτέχνη-κοινού, μπορεί όμως να αποτελέσει το επιστέγασμα αυτής.

Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν θα χρειάζομαι επιπρόσθετους λόγους για να επιθυμώ κάποιο αναμνηστικό από το μουσικό ταξίδι, παρ’ όλα αυτά, τα χειροποίητα σουβενίρς θα εξακολουθούν να είναι προτιμητέα. Τα νέα δεδομένα φέρνουν σε αμηχανία την καθεστηκυία τάξη η οποία σε μια προσπάθεια να προλάβει τους καιρούς, παρερμηνεύει πράγματα και προσπαθεί να δώσει τον «αέρα» του χειροποίητου σε κάτι το τυποποιημένο. Την ίδια στιγμή προσπαθούν να πωλήσουν το σουβενίρ πριν καν την πραγματοποίηση του ταξιδιού, με όλα αυτά τα pre-orders να αποτελούν άλλον ένα δρόμο για το πουθενά.

Καλλιτέχνης αντιδρά σπασμωδικά στη νέα πραγματικότητα

Οι εταιρίες μοιάζουν ανήμπορες να προλάβουν τα όσα συντελούνται στη βάση, με ενέργειες όπως αυτή του εικονικού βινυλίου να είναι δειλά βήματα που συνεχίζουν να κινούνται εντός των ογδοντάλεπτων ή εξηντάλεπτων προκαθορισμένων πλαισίων, αντίκες για μελλοντικούς μουσικόφιλους που θα συναρπάζονται από αδιέξοδους δρόμους που αποφάσισαν κάποιοι να πάρουν. Τα πράγματα τίθενται για άλλη μια φορά στην σωστή, μη «επαγγελματική» βάση για τους δημιουργούς και εμείς, το κοινό, περιμένουμε με ανυπομονησία τους νέους (ηλεκτρονικούς ή μη) δρόμους που θα σκαρφισθούν όσοι καίγονται πραγματικά να μας μιλήσουν, ενώ χάρτινοι πύργοι τους παρελθόντος θα συνεχίζουν να πέφτουν ολόγυρα.

Πολλοί περιμένουν από εμάς να συμπεριφερόμαστε σαν ροκ σταρς, αλλά δεν έχουμε τα λεφτά για κάτι τέτοιο. Επομένως, είμαι πολύ ευχαριστημένος που έκανα όλες αυτές τις βλακείες α-λα Τζιμ Μόρισσον πριν δέκα χρόνια – τότε είχαμε ακόμη λεφτά. Τώρα απλώς πίνω νεράκι και γράφω συναισθηματικά, μίζερα τραγούδια. – Βίλε Βάλλω, Χιμ


2 responses to “Το φυσικό μέσο ως αναμνηστικό της εμπειρίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s