Ένα αυλάκι δίσκου χίλιες φορές πιο κοντά σου
Διερχόμαστε από μια μεταβατική φάση, δεν είναι όμως απαραίτητο να χαρίσεις την μισή σου δισκοθήκη επειδή αυτή δεν παρέχει πια το κοινωνικό στάτους του παρελθόντος. Θα χρειασθεί να φανείς δυνατός και να αποδεχθείς το γεγονός πως υπάρχουν άνθρωποι που, ενώ έχουν πληρώσει συγκριτικώς ελάχιστα, είναι αρκούντως ενημερωμένοι σήμερα για να σου μιλήσουν για τα περισσότερα πράγματα που φυλάσσεις, ίσως και για τον φετιχισμό σου.
Η ενέργεια της συλλογής αντικειμένων είναι κουσούρι που κουβαλούμε από αρχαιοτάτων χρόνων, τόσο εγώ όσο και εσύ. Ήταν μεγάλη υπόθεση για τον προπάτορά μας το να κατακτά νέα εδάφη και να αποκτά αντικείμενα που του προσέφεραν ευχαρίστηση και αυτό υπάρχει μετασχηματισμένο και στις ημέρες μας. Η θέα ενός χυμώδους καρπού προξενούσε συναισθήματα όχι και τόσο διαφορετικά από αυτά που προκαλούσε και η θέα της νέας λίμιτεντ κυκλοφορίας στο ράφι, αλλά πέρα από την άμεση ευχαρίστηση που θα προερχόταν από την κατοχή και χρησιμοποίηση των αντικειμένων, υπήρχε και μια διάκριση που πήγαζε από τη σπανιότητα ορισμένων εξ αυτών αλλά και από το τι αυτά πρέσβευαν. Καταξίωση και προβολή λοιπόν εντός του κοινωνικού συνόλου επειδή μέρος του ήταν αναπόφευκτο να θεωρήσει δεδομένο πως ο κάτοχος είχε ενστερνιστεί τη γνώση και την εμπειρία που τα αντικείμενα περιείχαν, εν ολίγοις είχε βιώσει μερικά πράγματα παραπάνω και είχε επωφεληθεί σε πεδία άγνωστα. Γνωρίζουμε σε τι δρόμους έχουν οδηγήσει τέτοιες νοοτροπίες.
Τα όσα συμβαίνουν στα χρόνια μας δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να ακυρώσουν τη χρηστική ικανότητα των δίσκων: για τον άνθρωπο που σκιαγράφησα προηγουμένως αυτός θα εξακολουθεί να είναι ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί μια ‘αληθινή’ μουσική εμπειρία, ένα αξεπέραστο βίωμα που θα προκαλούσε κατάθλιψη σήμερα στον πρόγονο του που δε πρόλαβε την εμφάνιση της ηχογράφησης (θα ήθελε να πιστεύει). Για τον υπόλοιπο πλανήτη η αλήθεια είναι μια: τόσο η μουσική, όσο και τα περιφερειακά αυτής (στίχοι, εικαστικά κ.α.) έχουν αποδεσμευτεί από το φυσικό μέσο. Η (μερική ουσιαστικά) αποκοπή από την ύλη γκρεμίζει μονομιάς οτιδήποτε σαθρό είχε χτισθεί έχοντας ως βάση αυτή την ‘αλήθεια’. Ταυτοχρόνως προκαλεί τους ιθύνοντες για νέους τρόπους με τους οποίους μπορούν να συνδιαλέγονται με το κοινό, δείχνοντας σε όλους τους υπόλοιπους την έξοδο. Το χαρτί, το βινύλιο, καθώς και το πλαστικό, όλα αυτά παραχωρούσαν κάποιον χώρο στην τέχνη για να επεκταθεί, την ίδια στιγμή όμως την περιόριζαν σε συγκεκριμένα τετραγωνισμένα πλαίσια. Έτσι αρκετοί οι οποίοι δεν ένιωθαν την ανάγκη να εκφρασθούν, κινήθηκαν σε αυτούς τους προδιαγεγραμμένους χώρους εκμεταλλευόμενοι την ασφάλεια που τους παρείχαν τα πλαίσια, για τους ίδιους ακριβώς λόγους που μερικοί άρχισαν να συλλέγουν μανιωδώς τα πλαίσια αυτά: διάκριση εν τη κοινωνία. Κάποιοι μάλιστα μίλησαν και για επαγγελματισμό.
Εχμ...και τι ώρα είπαμε πως ανοίγουν οι πόρτες;
Σε ένα παραπλήσιο μοτίβο, οι αφίσες κέρδισαν και αυτές την ανεξαρτησία τους από την πληροφορία: ελάχιστοι αναζητούν σήμερα το τυπωμένο χαρτί για να ενημερωθούν για την ώρα, την τιμή του εισιτηρίου και τον χώρο όπου θα πραγματοποιηθεί η συναυλία. Αρκετοί όμως επιθυμούν την απεικόνιση του γεγονότος, ως επικύρωση αλλά και ως ενθύμιο κατόπιν της εμπειρίας. Τον ρόλο του σουβενίρ μπορεί να παίξει επίσης η μπλούζα αλλά και το δίσκιο: μπορεί υπό άλλες συνθήκες να μην το αγόραζες από το κατάστημα, στα μάτια σου όμως έχει άλλη βαρύτητα έπειτα από σχετικό βίωμα, πόσο μάλλον όταν το αποκτάς απευθείας από τον καλλιτέχνη. Η αλήθεια είναι πως η ιδιότητα αυτή του δίσκου κερδίζει συνεχώς έδαφος έναντι της πρωταρχικής του, έτσι αυτό που απομένει είναι να δούμε κάποιον καλλιτέχνη να προχωρά και άλλο προς αυτή την κατεύθυνση, αξιοποιώντας περισσότερο την ενθυμητική πλευρά. Αναφέρομαι αποκλειστικά στους δίσκους καθώς το βήμα αυτό έχει πραγματοποιηθεί ήδη στον χώρο της αφίσας.
Οι αφίσες αυτές δημιουργούνται ως αναμνηστικά της εκδήλωσης και θα διατίθενται την ημέρα της συναυλίας για αυτό τον σκοπό. Και γενικότερα μιλώντας, δεν αποδέχομαι το σκεπτικό πως οι αφίσες, οι δίσκοι και τα μπλουζάκια θα πρέπει να είναι διαφημιστικά προϊόντα με όσο πιο ξεκάθαρες γραμματοσειρές ή γραφικά γίνεται, αλλά αντιθέτως αντικείμενα με αξιώσεις καλλιτεχνικές, που επικαλούνται το αληθινό πνεύμα της μουσικής που παρουσιάζουν. – Άαρον Τέρνερ
Τι άλλο λοιπόν θα μπορούσε να κάνει την ενθυμητική πλευρά ενός δίσκου να λάμψει περισσότερο, εκτός από μια ζωντανή ηχογράφηση της συναυλίας στην οποία έχεις παρευρεθεί, αποκλειστικά για όσους έχουν παρευρεθεί και προερχόμενη από το συγκρότημα; Σε αυτές τις περιπτώσεις η αξία αυτού που διασώζεται υπερκεράζει την ποιότητα της ηχογράφησης, η οποία με τα σημερινά τεχνολογικά μέσα μπορεί να είναι αξιοπρεπής χωρίς μεγάλο κόστος. Τι πιο καθησυχαστικό για το μέρος εκείνο του κοινού που παλεύει κάθε φορά να μαγνητοσκοπήσει και ηχογραφήσει μόνο του, από την γνώση πως μπορεί να αγοράσει σε χαμηλή τιμή κάτι καλύτερο από αυτό που θα κατέγραφε; Ίσως με αυτόν τον τρόπο κάποιοι κατορθώσουν και απεγκλωβιστούν από εκεί που τους έχει οδηγήσει σήμερα η τεχνολογία, απολαμβάνοντας με την ψυχή τους κάποια πράγματα χωρίς το άγχος να καταγράψουν τη μισή ζωή τους για να σπαταλήσουν την άλλη μισή παρακολουθώντας την. Οι υπόλοιποι θα απολαμβάνουν και αυτοί με τη σειρά τους περισσότερα, καθώς δεν θα σιχτιρίζουν πια τους μπροστινούς τους. Το υποτιθέμενο δίσκιο στο οποίο αναφέρομαι δεν θα μπορούσε να αποκτηθεί αμέσως με το πέρας της συναυλίας, αλλά ο τρόπος απόκτησης είναι το μικρότερο από τα εμπόδια: το σημαντικότερο είναι να είναι αρκετά καλός ο μουσικός ώστε να φέρνει εις πέρας μια συναυλία που αξίζει να θυμάται κανείς. Κάπως έτσι κερδίζουν όλοι πιο πολλά και άμεσα.
Μουσικές φόρμες οι οποίες αναδεικνύονται σε ζωντανό περιβάλλον θα επωφεληθούν ιδιαιτέρως. Την διαδραστικότητα θα σου εξασφαλίσουν τα πιο αγαπητά από τα κομμάτια σου, τα οποία θα έχουν διοχετευθεί μαζί με τα υπόλοιπα στο διαδίκτυο προς κάθε ενδιαφερόμενο. Γιατί μπορεί, εν αντιθέσει με κάποιους άλλους, να μην τρελαίνομαι και τόσο για την στουντιακή εκδοχή της μουσικής σου, αλλά στην τελική την ‘κατέχω’ και ίσως είμαι διατεθειμένος να πληρώσω για μια ζωντανή παρουσίασή της και με την αγριοφωνάρα μου να συμμετέχει, ως αναμνηστικό μιας ωραίας βραδιάς. Εάν πάλι η μέτρια μουσική σου δεν προορίζεται (ή προσφέρεται) για ζωντανή αναπαραγωγή, έχει να κάνει και πάλι με το πόσο ελεύθερα θα την αφήσεις να διακινηθεί, και δεν αναφέρομαι μόνο στο κατέβασμα. Η διαδραστικότητα με άλλους καλλιτεχνικούς χώρους μπορεί να επωφελήσει αμφότερες πλευρές, και να αποτελέσει δούρειο ίππο ώστε να διεισδύσει η μουσική σου σε χώρους που από μόνη της δεν θα μπορούσε ποτέ της να μπει. Τα πάντα στην ζωή είναι ήχος, και εσύ επαφίεσαι σε κάποιον Rupert Murdoch για τυχόν προοπτικές της τέχνης σου. Όλα τα παραπάνω όμως θα διευκόλυνε το ενδεχόμενο η μουσική σου να μην είναι μέτρια τελικά αλλά καλή, να έχει όραμα και να μπορεί να ωριμάσει μέσα μου συντροφεύοντας με σε πολλά, αλλά ακόμη καλύτερα να κινείται ανεξάρτητα από εσένα αποκτώντας μια δική της υπόσταση, και για να συμβεί αυτό θα πρέπει να διακινηθεί ελεύθερα (επαναλαμβάνομαι, έτσι;). Θυμήσου, το δίσκιο δεν χρειάζεται να είναι πια το θεμέλιο της σχέσης μας, μπορεί όμως να αποτελέσει το επιστέγασμα αυτής. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν θα χρειάζομαι επιπρόσθετους λόγους για να επιθυμώ κάποιο αναμνηστικό από το μουσικό ταξίδι· παρ’ όλα αυτά, τα χειροποίητα σουβενίρς θα εξακολουθούν να είναι προτιμητέα. Τα νέα δεδομένα φέρνουν σε αμηχανία την καθεστηκυία μουσική τάξη η οποία, σε μια προσπάθεια να προλάβει τον καιρό της, παρερμηνεύει κάποια πράγματα και προσπαθεί να δώσει τον «αέρα» του χειροποίητου σε κάτι τυποποιημένο. Την ίδια στιγμή προσπαθούν να πωλήσουν το σουβενίρ πριν καν την πραγματοποίηση του ταξιδιού, με όλα αυτά τα pre-orders να αποτελούν άλλον ένα δρόμο για το πουθενά.
Καλλιτέχνης αντιδρά σπασμωδικά στη νέα πραγματικότητα
Οι εταιρίες μοιάζουν ανήμπορες να προλάβουν τα όσα συντελούνται στη βάση, με ενέργειες όπως αυτή του εικονικού βινυλίου να είναι δειλά βήματα που συνεχίζουν να κινούνται εντός των ογδοντάλεπτων ή εξηντάλεπτων προκαθορισμένων πλαισίων, αντίκες για μελλοντικούς μουσικόφιλους που θα συναρπάζονται από τους αδιέξοδους δρόμους που αποφάσισαν κάποιοι να πάρουν. Τα πράγματα τίθενται για άλλη μια φορά στην σωστή τους, «μη επαγγελματική» βάση και όσοι από εμάς δεν συμμετέχουν στη μουσική δημιουργία, περιμένουν με ανυπομονησία τους νέους (ηλεκτρονικούς ή μη) δρόμους που θα σκαρφισθούν όσοι καίγονται πραγματικά να τους μιλήσουν, όταν άρτινοι πύργοι τους παρελθόντος συνεχίζουν να πέφτουν ολόγυρά τους.
Πολλοί περιμένουν από εμάς να συμπεριφερόμαστε σαν ροκ σταρς, αλλά δεν έχουμε τα λεφτά για κάτι τέτοιο. Επομένως, είμαι πολύ ευχαριστημένος που έκανα όλες αυτές τις βλακείες α-λα Τζιμ Μόρισσον πριν δέκα χρόνια – τότε είχαμε ακόμη λεφτά. Τώρα απλώς πίνω νεράκι και γράφω συναισθηματικά, μίζερα τραγούδια. – Βίλε Βάλλω
